ميرزا محمد حيدر دوغلات
96
تاريخ رشيدى ( فارسي )
متفقاند سيرت شريف و معامله امارتش بر صحت اعتقاد مغول دال است . از ثقات مغول و از پدرم - نورّ اللّه مضجعه - و اعمامم « 1 » - تغمّدهم اللّه بغفرانه - ياد دارم كه « 2 » ايشان از پدر خود روايت مىكردند كه در اكثر مدت امارت با وجود آنكه 256 از بيست و چهار هزار خانه وار در ملازمت مير كم نشده است . « 3 » امارت مير قبل از سنه خمس و ستين و سبعمايه « 4 » 257 بوده و رفتن او به مكه قبل از سنه خمسين و ثمانمايه « 5 » 258 بوده است . مدت نود سال 259 امارت كرده ، تمام كاشغر و ياركند و ختن و آقسو و باى و كوسن « 6 » مستقبل به مير بوده است . با وجود اين ايشان صاحب « 7 » گله نبوده است بلكه اكثر اوقات اسب سوارى نمىداشتهاند . هرگاه كه كوچ مىشد ، نزديكان ايشان مراكب آورده ايشان را مىكوچانيدند ( 45 ر ) و در لشكرها چنين بوده است ، اين حاصل امارت به خرج اسير خلاص ساختن مىرفته است . « 8 » در آن از منه مغول على الدوام تركستان و شاش و اندجان را مىتاخته « 9 » است و مسلمانان را به اسيرى مىبرده « 10 » ، ميرزا مغول آن اسار را مىخريده ، زاد و راحله داده روان مىكرده است « 11 » . هرچه بود همه صرف اين مىشده است . در هر وقتى چند خرگاه معد بوده است براى اسار و در گوشه خرگاه اسار ، امير شبها آنقدر جا كه تواند نشست و سجده كرد ، پرده مىانداخته است و عبادتگاه مير همانجا بوده است . همه اوقات شريف خود را مير به اين گذرانيده است . از وى خوارق عادات بسيار منقول است ، از جمله از خدمت مولانا خواجه احمد استماع داريم « 12 » كه فرمودند كه خواجه زاهد « 13 » كاشغرى مرد متورع 260 و بزرگ بوده است . مير خدايداد براى حرم خواجه زاهد از مغولستان به نيازمندى « 14 » كس فرستادهاند 261 و روى مال خواجه زاهد را التماس كردهاند . حرم ايشان را به خاطر
--> ( 1 ) . نب : اعمام . ( 2 ) . نگ : + پدر ايشان 24000 خانوار را تحت حكومت خود داشت . ( 3 ) . نگ : - ايشان از پدر خود . . . است . ( 4 ) . نگ : + هجرى [ 4 - 1363 ميلادى ] . ( 5 ) . نگ : + هجرى [ 7 - 1446 ميلادى ] . ( 6 ) . نگ : كوچر . ( 7 ) . نگ : دولتمند . ( 8 ) . نت : ساختن متررقبه است . ( 9 ) . نت : مىساخته . ( 10 ) . نت : برده . ( 11 ) . نت : - است . ( 12 ) . نت : دارم . ( 13 ) . نت : - زاهد . ( 14 ) . نت : نياز .